پیام «قبل از پرواز» وزارت خارجه

⬅️ ۱. لایه اول: چرا اصلاً مذاکره می‌کنیم؟ (منطق قدرت)

بیانیه نمی‌گوید ما از سر ضعف یا فشار به عمان می‌رویم. برعکس، با هوشمندی تمام، یادآوری می‌کند که دشمن دو مسیر دیگر را امتحان کرده و شکست خورده است: «تجاوز نظامی خردادماه» و «مداخلات خارجی در دی‌ماه». این یعنی چه؟ یعنی دشمن، هم گزینه جنگ سخت و هم گزینه جنگ نرم (آشوب داخلی) را روی میز گذاشت و در هر دو شکست خورد. پس، مذاکره انتخاب اول دشمن نبود؛ آخرین راه باقی‌مانده برای او بود. ایران امروز مذاکره می‌کند، چون گزینه‌های دیگر دشمن را از روی میز برداشته است. این «دیپلماسی» ادامه «میدان» است، نه جایگزین آن.

⬅️ ۲. لایه دوم: چگونه مذاکره می‌کنیم؟ (منطق تجربه)

بزرگترین نگرانی مردم چیست؟ اینکه دوباره فریب بخوریم. بیانیه با اشاره مستقیم به «تجربه‌های تلخ گذشته» و «بدعهدی‌ها»، یک سپر شناختی قدرتمند می‌سازد. این یعنی تیم مذاکره‌کننده، با حافظه تاریخی ملت ایران به مسقط می‌رود. این حافظه، مثل یک هشدار، تیم را در برابر وعده‌های توخالی و لبخندهای فریبنده مصون می‌کند. پیام این بخش روشن است: ما برای شنیدن قصه نمی‌رویم؛ ما برای گرفتن «حقوق ملت» می‌رویم و می‌دانیم که طرف مقابل، سابقه‌ی درخشانی در وفای به عهد ندارد. بنابراین، هر کلمه باید با یک اقدام واقعی در روی زمین پشتیبانی شود.

⬅️ ۳. لایه سوم: با چه هدفی مذاکره می‌کنیم؟ (منطق عزت)

هدف، رسیدن به هر توافقی نیست. بیانیه سه قید مهم را مشخص می‌کند: «عادلانه، مرضی‌الطرفین و شرافتمندانه». این کلمات، فیلترهای جمهوری اسلامی هستند. هر نتیجه‌ای که از این سه فیلتر عبور نکند، از نظر ایران مردود است. این یعنی ما به دنبال یک توافق پایدار هستیم که هم حقوق ما را تأمین کند و هم عزت ملی را حفظ نماید. ما به دنبال گدایی امتیاز نیستیم، بلکه به دنبال یک تعامل سالم بر اساس احترام متقابل هستیم که البته این احترام را با قدرت میدانی خود به دست آورده‌ایم.

جمع‌بندی

پیام وزارت خارجه، معماری جدید دیپلماسی ایران را به نمایش می‌گذارد: دیپلماسی‌ایی که از قدرت میدانی سرچشمه می‌گیرد، با تجربه گذشته مسلح شده است و هدفی جز تأمین منافع ملی و حفظ عزت ندارد. ایران به مسقط می‌رود، در حالی که کوله‌بارش سنگین از تجربه‌های تلخ گذشته، و دستانش پُر از اوراق قدرت امروز است. این، تفاوت بنیادین مذاکرات ۱۴۰۴ با تمام مذاکرات پیش از آن است.

✍️ سعید سپاهی